.jpg)
 |
| Από την ταινία Game of Death" (Το Παιχνίδι του Θανάτου), η οποία κυκλοφόρησε το 1978 |
Για δεκαετίες, οι πολεμικές τέχνες ήταν για το δυτικό κοινό ένας «μύθος» της Ανατολής, περιορισμένος σε σκοτεινά dojo ή σε ελάχιστα κατανοητές περιγραφές. Όλα αυτά άλλαξαν όταν η μαγεία του κινηματογράφου από το Χονγκ Κονγκ και η παγκόσμια εξάπλωση του Καράτε ταξίδεψαν πέρα από τον Ειρηνικό, μεταμορφώνοντας τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη φυσική κατάσταση, την πειθαρχία και το action cinema.
Τρεις πυλώνες βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της επανάστασης: ο Μπρους Λι, ο Τσάκι Τσαν και η επιβλητική παρουσία του Καράτε.
Η «Έκρηξη» του Καράτε: Ο Πρώτος Μεγάλος Πρεσβευτής
Πριν ακόμη η δράση από το Χονγκ Κονγκ κατακλύσει
τα σινεμά, το Καράτε είχε ήδη αρχίσει να «κατακτά» τη Δύση. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, στρατιώτες που επέστρεφαν από την Ιαπωνία έφεραν μαζί τους την τέχνη του «άδειου χεριού».Η Πειθαρχία του Dojo: Το Καράτε εισήγαγε τη Δύση στην έννοια του σεβασμού, του τελετουργικού και της αυστηρής πειθαρχίας. Έγινε η πρώτη «νόμιμη» πολεμική τέχνη που μπήκε σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά γυμναστήρια.
Κινηματογραφική Καθιέρωση: Ταινίες όπως το The Karate Kid (1984) αργότερα, αλλά και οι πολυάριθμες ταινίες B-movie των δεκαετιών του '60 και '70, έκαναν το Καράτε το απόλυτο σύμβολο αυτοάμυνας στη λαϊκή συνείδηση. Το «κερδίσει ή χάσει» αντικαταστάθηκε από το «ισορροπία σώματος και πνεύματος».
Μπρους Λι: Ο Φιλόσοφος που Έσπασε τα Σύνορα
Ο Μπρους Λι, αν και εκπαιδευμένος στο Wing Chun, χρησιμοποίησε τη φήμη που απέκτησε για να γεφυρώσει τις διαφορετικές σχολές. Με ταινίες όπως το Enter the Dragon (1973):
Απομυθοποίηση της Βίας: Ο Λι παρουσίασε τις πολεμικές τέχνες ως επιστήμη της κίνησης. Αν και ο ίδιος μερικές φορές ασκούσε κριτική στις «άκαμπτες» φόρμες, η επιρροή του έκανε τους θεατές να αναζητούν την ουσία πίσω από το Καράτε, το Kung Fu ή το Taekwondo.
Πολιτισμική Γέφυρα: Έσπασε τα στερεότυπα του «αδύναμου Ασιάτη», μετατρέποντας τις πολεμικές τέχνες σε παγκόσμιο φαινόμενο που κυρίευσε τα γυμναστήρια σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Τσάκι Τσαν: Η Γέφυρα προς το Mainstream
Ενώ το Καράτε έδινε τη σοβαρότητα και ο Λι τη φιλοσοφία, ο Τσάκι Τσαν έδωσε το «χρώμα».
Action-Comedy: Συνδυάζοντας την ακροβατική κινεζική όπερα με το slapstick χιούμορ, ο Τσαν έκανε τις πολεμικές τέχνες προσβάσιμες. Δεν χρειαζόταν να είσαι ένας αυστηρός μαθητής του Καράτε για να απολαύσεις τη δράση· ο Τσαν έκανε την τέχνη να φαίνεται παιχνίδι, ενθαρρύνοντας εκατομμύρια κόσμου να ξεκινήσει κάποιο άθλημα.
Η «Ανθρώπινη» Προσέγγιση: Η χρήση καθημερινών αντικειμένων στις μάχες του έκανε τον θεατή να νιώθει ότι οι τεχνικές που έβλεπε –συχνά δανεισμένες από την κινησιολογία του Καράτε ή του Kung Fu– είναι κάτι που μπορεί να κατακτήσει και ο ίδιος.
Η Επίδραση στην Παγκόσμια Κουλτούρα
Η επιρροή αυτών των ειδώλων και της τέχνης του Καράτε διαμόρφωσε ολόκληρη τη λαϊκή κουλτούρα:
Η Επανάσταση στο Action Cinema: Χωρίς τη βάση του Καράτε και το στυλ του Χονγκ Κονγκ, δεν θα υπήρχε το Matrix ή ο John Wick. Η σύγχρονη χορογραφία μάχης είναι ένα «κράμα» αυτών των επιρροών.
Παγκόσμια Αποδοχή: Στην Ευρώπη και την Αμερική, η εγγραφή σε μια σχολή (είτε Καράτε είτε Kung Fu) έγινε πράξη κοινωνικής ένταξης και αυτοβελτίωσης. Η πειθαρχία που πρεσβεύουν αυτές οι τέχνες προσέλκυσε ανθρώπους κάθε ηλικίας.
Ενίσχυση της Ασίας ως Πολιτιστική Δύναμη: Αυτές οι ταινίες λειτούργησαν ως «ήρεμη δύναμη» (soft power). Το Καράτε μετέφερε τις ιαπωνικές αξίες και οι ταινίες του Χονγκ Κονγκ την κινεζική κουλτούρα σε κάθε σαλόνι του δυτικού κόσμου.
Το Καράτε έβαλε τα θεμέλια, ο Μπρους Λι έβαλε το πνεύμα και ο Τσάκι Τσαν έβαλε το χαμόγελο. Μαζί, μετέτρεψαν τις πολεμικές τέχνες από μια «απόκρυφη γνώση» της Ανατολής σε μια παγκόσμια γλώσσα σωματικής έκφρασης και πνευματικής ανάπτυξης. Σήμερα, κάθε φορά που βλέπουμε μια ταινία δράσης, βλέπουμε την αντανάκλαση αυτού του τεράστιου πολιτισμικού κύματος που ξεκίνησε από το dojo και κατέληξε να αλλάξει την παγκόσμια οθόνη.
του Κ. Πορτοκάλη